2014/01/14

Thought on franchise

ช่วงนี้มิตรสหายหลายคนหันไปทำธุรกิจแบบซื้อแฟรนไชส์ เลยพบความน่าสนใจหลายอย่าง ก็มาจดบันทึกเป็นมุมมองหน่อย

ก่อนอื่นต้องบอกว่าผมกำลังพูดถึงแฟรนไชส์แนวขายของกิน และเน้นการทำหน้าร้านแบบ Kiosk (ตู้ขายขนาดไม่ใหญ่) ฉะนั้นอื่นใดที่นอกเหนือจากนี้แนวคิดนี้อาจใช้ไม่ได้

ผมมองการซื้อแฟรนไชส์เป็นเรื่องการซื้อ "ทางลัด" โดยทางลัดที่ว่าย่อมมีราคาส่วนเพิ่ม แล้วได้สองสิ่งตอบแทนคือ "แบรนด์" กับ "Know-How"

สิ่งที่พบคือในงานเชิงแนะนำ SME นั้นมักมีบริษัทจำนวนมาก มาเสนอขายแฟรนไชส์เพื่อหาเงินจากราคาส่วนเพิ่ม ตรง Know-How นั้นผมไม่สงสัยมาก เพราะเหมือนเราซื้อตำราหรือคู่มือทำธุรกิจ มันย่อมมีมูลค่า แต่บางแฟรนไชส์พยายามตั้งราคาสูงขึ้นอีก โดยอ้างว่าสินค้านี้มีแบรนด์อยู่นะ เลยขายแพงขึ้นมา ปัจจัยที่ควรประเมินในส่วนราคา Franchise Fee จึงต้องดูว่า
  • ธุรกิจนั้นซับซ้อนจนต้องซื้อ Know-How ไหม สมมติทำเอง หาแหล่งเองจะยากกว่าหรือไม่
  • เจ้าของแฟรนไชส์มีแผนส่งเสริมธุรกิจต่อเนื่องแค่ไหน บางรายเน้นกินกำไรจากการขายวัตถุดิบต่อด้วยซ้ำ
  • ตัวแบรนด์ที่ได้มานั้น เอาเข้าจริงมีประโยชน์หรือไม่ สมมติทำแบรนด์เองชื่อ ABC จริงๆ ต่างกันไหม?
ที่บอกแบบนี้เพราะผมสังเกตบางบริษัท ไม่ได้พยายามเน้นไปที่การพัฒนาสินค้า แต่ไปโฟกัสรายได้จากการขาย Franchise Fee มากกว่า ตัวสินค้าที่ธรรมดา เผลอๆ วัตถุดิบหาได้จาก Makro ตัวอุปกรณ์ซื้อได้ที่ Retailink แบบนี้ก็ไม่น่าไปเสียค่าแฟรนไชส์ให้ ... รึเปล่า?

อย่างไรถึงสรุปว่าซื้อแฟรนไชส์ไม่คุ้ม เพราะค่า Fee สูง แต่ให้เลือกแนวทางพัฒนาแบรนด์เองบางทีก็เหนื่อย เพราะการขายของกิน Kiosk นั้นปัจจัยสำคัญมากคือ ทำเล ทำเล และ ทำเล หลายครั้งทำเลที่ดีก็มาพร้อมเงื่อนไขว่า ฉันต้องการแบรนด์ที่ดูดีด้วยเช่นกัน เช่นตามห้างสรรพสินค้า มันจึงเป็นเงื่อนไขล็อกกันเองในที่สุด

พอดีเจอบทความใน Entrepreneur แนะนำว่า วิธีหนึ่งที่จะเข้าใจแฟรนไชส์นั้นให้มากขึ้นก่อนสรุปว่าซื้อไม่ซื้อ เขาบอกว่าให้เราไปสมัครเป็นลูกน้องสาขาสักแห่งก่อน (ไม่ใช่ไปฝึกอบรม) จะได้เห็นว่าระบบที่มีอยู่ดีแค่ไหน ธุรกิจซับซ้อนคุ้มซื้อหรือไม่ ในสายตาลูกค้าเขามองยังไง ฯลฯ วิธีนี้ก็น่าสนใจดีครับ


No comments: